×

تاریخچه گرافیک از سنگ نبشته ها تا صنعت چاپ (قسمت اول)

طراحی گرافیک فدک 01 ژوئن 2019

در این مطلب قصد داریم مروری بر تاریخچه گرافیک در ایران و جهان داشته باشیم. از ابتدایی ترین کاربردهای بشر تا خلق آثار ماندگار. و در نهایت چیزی که اکنون در آژانس های تبلیغاتی مشاهده میکنیم.

با ما همراه باشید.

تعریف گرافیک و تمایز آن از نقاشی

گرافیک از جمله هنرهای تجسمی است که خیلی ها آنرا با نقاشی کردن اشتباه میگیرند. ولی حقیقت در واقع چیز دیگری هست. گرافیک ترکیبی از رسم و نوشته است. در حالی که نقاشی تنها منحصر به نگارگری یا ترسیم است.

در واقع نقاشی میتواند روح انسان را جلا دهد. و در اثرات آن بر سلامت روح و جسم آدمی تردیدی وجود ندارد. ولی گرافیک آثار هنری کاربردی تری نسبت به نقاشی خلق میکند. و قادر است از نقاشی برای هدف هایی غیر از لذت بردن صرف استفاده کند.

بعبارت دیگر، هنر گرافیک فقط به شخص خالق نمیاندیشد. و قصد آن مطلع شدن همگان از اطلاعاتی هست که اثر با آن هدف خلق شده است.

اگر بخواهیم به قضیه جدی تر نگاه کنیم. باید بگوییم در گذشته کسانی وجود داشتند که برای اولین بار نقاشی و دیگر هنرهای ترسیمی را برای هدفهایی غیر از لذت صرف استفاده کردند. آنها اطلاعاتی را با استفاده از هنر به دیگران منتقل میکردند. چیزی که امروزه به آن هنر گرافیک گفته میشود.

تفاوت بین گرافیک و نقاشی در چیست؟

نخستین سرنخ های گرافیک در جهان

تاریخچه گرافیک در جهان از زمان پیدایش بشر شروع میشود. و برمیگردد به دوران انسانهای غارنشین. انسانهای غارنشین در هزاران سال پیش برای برقراری ارتباط با همنوعانشان. و همچنین انتقال اطلاعات به نسلهای بعدی، یکسری  دانستنی های مهم و قوانین را بر دیواره های غارها حک میکردند. بطوری که به راحتی از بین نرود. و برای دیگران نیز باقی بماند.

در قرنهای گذشته، پیش از پیدایش صنعت چاپ، هنر گرافیک ترکیبی از خوشنویسی و نقاشی بود. این هنر بطور عمده. در کتابهای ادبی برای تصویرگری و هنر کتاب آرایی استفاده میشد.

بطور مثال؛ در کتابهای مذهبی، شعر و داستانهای باستانی و دیوان اشعار قدیمی در تمامی فرهنگها. نمونه های زیادی از کاربرد هنر گرافیک دیده میشود. در این آثار، عموما در حاشیه صفحات، ترکیب نقاشی و نوشته هایی وجود دارد که چشمها را خیره میکند. در آن زمانها، این کار هم به جذابیت کتاب افزوده میکرد. و هم برای انتقال بهتر مفهوم و خلق دنیایی ماورایی برای خواننده، بکار میرفت. متعاقبا پاداش این عمل هم مراجعه مجدد خواننده. برای برقراری پیوندی عمیق تر با آن داستان، شعر یا متن مذهبی بود.

بر این اساس. میبینیم که هنر گرافیک در گذشته های دور هم برای تبلیغات و جذب مخاطب استفاده میشده است. در اینجاست که میتوانیم ردی از هنر گرافیک در ایران را نیز پیدا کنیم.

رد پای تاریخ گرافیک در ایران

اگر بخواهیم برای تاریخچه گرافیک در ایران مثالی بزنیم. بدون شک کتیبه ها و سنگ نوشته های باستانی تخت جمشید در هزاران سال پیش، نمونه های جالبی هستند. این آثار با ترکیب نوشته و رسم شکل، سعی در انتقال مطالبی مهم به مخاطبینشان را داشتند. حتی گاهی از هنرمندی که این آثار  را خلق کرده است اطلاعاتی در دست نیست. ولی این از اهمیت آن اثر چیزی کم نمیکند. و همه با دیدن آن سعی در فهم رمز و رازی دارند که در پس آن نهفته است.

سنگ نوشته های تخت جمشید رد پای گرافیک در تاریخ ایران

اهداف هنر گرافیک

طبق مطالبی که تا اینجا گفته شد، میتوان بخوبی متوجه شد که هنر گرافیک از نقاشیِ صرف مجزاست. بطوریکه اهداف اصلی گرافیک. انتقال اطلاعات، ماندگارسازی مفهوم نهفته پشت اثر، در معرض دید قرار گرفتن اثر برای همگان، جذب مخاطب و از همه مهمتر اهداف تبلیغاتی است. چیزی که اکنون بعنوان هدف اصلی گرافیک با جدیت تمام در حال پیشبرد است.

در حالی که نقاشی بیشتر با هدف خلق لذت و تاثیر و تاثر آن بر روح و جسم آدمی بکار برده میشود. با این حال نمیتوان منکر وجود عنصر نقاشی در گرافیک شد. ولی گرافیک تنها نقاشی صرف نیست و در دوره های تاریخ گرافیک همواره با نقاشی پیوندی ناگسستنی و عمیق داشته است.

هنر گرافیک در ایران و جهان، از گذشته تا کنون فراز و نشیب های گوناگونی را طی کرده است. و کم کم با صنعتی شدن جهان، و از جمله ورود صنعت چاپ، مقتدر تر از گذشته به سمت اهداف خود به پیش رفته است.

قسمت بعدی این مطلب، تاریخچه تکامل هنر گرافیک را در میان کتاب های تاریخی و دست نوشته های قدیمی بررسی خواهد کرد. با ما همراه باشید.

درباره نوشته نظر بدین و توی بحث شرکت کنین

فدک

کارشناس ارشد روانشناسی صنعتی و سازمانی هستم، فعال در زمینه تبلیغات و علاقمند به نویسندگی. دوست دارم دانش خودم را در مقالاتم با شما به اشتراک بگذارم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 − چهار =

 

براتون مطالب جدید و خبرای مهم رو میفرستیم